Cytologia – bądź zawsze krok przed nowotworem

W obecnych czasach kobiety codziennie dbają o swój wygląd zewnętrzny. Wizyta na siłowni, u fryzjera czy kosmetyczki to rzeczy które weszły paniom w nawyk i regularnie znajdują miejsce w ich kalendarzach. W dobie uwielbienia ciała zewnętrznego część zapomina jednak o tym jak ważne jest nasze zdrowie. Od dnia dzisiejszego w kalendarzu każdej kobiety powinna znaleźć się data wizyty u ginekologa w celu pobrania cytologii. Co to za badanie i dlaczego jest ono dla nas tak istotne?

Badanie cytologiczne jest badaniem przesiewowym jednego z najczęściej rozpoznawanych nowotworów populacji młodych kobiet- raka szyjki macicy. Nowotwór ten rozwija się bezboleśnie i przez długi okres czasu nie daje żadnych objawów.  Objawy, które możemy zaobserwować to nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, występujące pomiędzy krwawieniami miesięcznym a także podczas stosunków seksualnych, krwista wydzielina o nieprzyjemnych zapachu oraz bóle w podbrzuszu. W momencie wystąpienia objawów nowotwór jest już w zaawansowanym stadium. Dzięki regularnym badaniom cytologicznym możemy go rozpoznać na wczesnym etapie choroby kiedy jest jeszcze bezobjawowy.  Im wcześniejsze rozpoznanie tym większa szansa na wyleczenie.

Kiedy po raz pierwszy powinno wykonać się badanie cytologiczne?

W Polsce według programu refundacji bezpłatna cytologia przysługuje bezobjawowym kobietom od 25 roku życia. Nie znaczy to jednak, że nie można jej pobrać wcześniej. Szczególne znaczenie ma to u kobiet, u których występują czynniki zwiększonego ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. Najistotniejszym czynnikiem jest przetrwałe zakażenie wirusem HPV, którym najczęściej zarażamy się podczas stosunków seksualnych.  Pozostałe czynniki ułatwiające zachorowanie to: palenie papierosów, liczne porody drogami natury, wczesne rozpoczęcie współżycia, duża liczba partnerów seksualnych, inne choroby przenoszone drogą płciową oraz przewlekłe leczenie immunosupresyjne. 

Ze względu na powolny rozwój nowotworu program profilaktyki w Polsce zakłada badania cytologiczne co 3 lata do 59 roku życia. Część ginekologów dla większej czujność onkologicznej pobiera cytologię raz na rok. 

Zanim umówisz się do ginekologa powinnaś wiedzieć, że badanie nie powinno być pobierane w czasie miesiączki, najlepiej więc obliczyć sobie datę wizyty tak, aby wypadała ona co najmniej 4 dni po zakończeniu krwawienia miesiączkowego. Przez 3 dni poprzedzające badanie należy także wstrzymać się od współżycia oraz nie stosować leków dopochwowych.  

Badanie cytologiczne jest badaniem całkowicie bezpiecznym i niebolesnym a jego pobranie trwa niecałą minutę. Wykonuje je lekarz bądź położna. Polega na pobraniu za pomocą specjalnej jednorazowej szczoteczki komórek nabłonka z tarczy szyjki oraz kanału szyjki macicy. Pobieranie cytologii za pomocą wacika nie jest prawidłowe.  Następnie pobrany materiał rozprowadzany jest na szkiełku i utrwalany specjalnym preparatem. Tak przygotowany materiał wysyłany jest do oceny histopatologicznej (gdzie po mikroskopem oceniana jest budowa i wygląd pobranych komórek) Istnieją dwa rodzaje badania: cytologia konwencjonalna - którą opisałam powyżej oraz cytologia płynna. Jej różnica jest taka że nie umieszczamy materiału na szkiełku tylko w specjalnym płynnym podłożu. W przypadku cytologii płynnej wykonać można również genotypowanie DNA wirusa HPV ( sprawdzić czy w przypadku zakażenia występujące typy wirusa są onkogenne)

Po badaniu może wystąpić plamienie, jest to normalny objaw i nie musisz się tym przejmować.

Na wynik w zależności od laboratorium czeka się około 2-3tygodnie. Odbierając wynik możesz zobaczyć, że składa się on z kilku części. Pierwsza część mówi czy pobrana została dostateczna ilość materiału z odpowiedniego miejsca. W drugiej części zawarte jest rozpoznanie oraz jego interpretacja. A w ostatniej części dodatkowe notatki i sugestie. Jeśli posiadasz jakiś starszy wynik możesz zauważyć że wyniki tej i poprzedniej cytologii różnią się opisem. Nie musisz się tym martwić – jest to całkowicie prawidłowe. Kiedyś do oceny cytologii używano innego sposobu nazywanego metodą Papanicolau. Obecnie od 2000r cytologię ocenia się według systemu Bethesda który jest dość skomplikowany. Najprościej mówiąc, wyniki możemy podzielić na prawidłowe oraz nieprawidłowe ( ASC-US, ASC-H, LSIL, HSIL) które wymagają dodatkowej diagnostyki (kolposkopii, pobrania wycinków do badania histopatologicznego).  

Nie ma bezwzględnych przeciwskazań do wykonania badania, jednak nie powinno się go pobierać w trakcie krwawienia miesiączkowego oraz infekcji dróg rodnych. 

Wiele kobiet zastanawia się czy cytologia może być pobierana w ciąży i czy nie jest szkodliwa. Zgodnie ze standardem opieki nad ciężarną w Polsce, każda kobieta w ciąży która nie miała pobieranej cytologii przez ostatnie 6 miesięcy powinna mieć ją pobraną na początku ciąży. Jej pobieranie jest także całkowicie bezpieczne podczas II i III trymestru oraz w okresie karmienia piersią. 

Regularne badania cytologiczne są bezpieczne i pozwalają uratować wiele kobiet. Dlatego drogie panie od dzisiaj nie dajmy się zaskoczyć nowotworowi bądźmy zawsze o krok przed nim dzięki cytologii. 

Lek. Joanna Michalak

O autorze

lek. Joanna Michalak

Profil lekarza